ગણપતિને પ્રિય પવિત્ર દૂર્વા .

ભારતીય સંસ્કૃતિમાં દેવી દેવતાઓ છે તે બધા જ પર્યાવરણના કોઇને કોઇ તત્વ સાથે સંકળાયેલા છે..પર્યાવરણની સજીવ સંપત્તિમા વનસ્પતિ એટલે કે હરિયાળી.આવી જ એક વનસ્પતિ છે દૂર્વા.જેને ધરો પણ કહેવાય છે.

ગણપતિ પૂજનમા ધરો પવિત્ર અને માંગલિક માનવામાં આવે છે.દૂર્વા શબ્દ દુ: અને અવમ પરથી બને છે.દૂ:એટલે દૂર હોવુ અને અવમ એટલે જે પાસે લાવે.ગણેશજી પવિત્ર દૂર્વાથી નજીક આવે છે.

આ વનસ્પતિ પાણીના અભાવથી સુકાઇ જાય તો ફરી પાણી મળતા લીલીછમ થઇ જાય છે.એક જગ્યાએથી મૂળ સાથે ખેંચી બીજે રોપવામાઆવે તો પણ ફરી ઉગી નીકળે છે.અલગ અલગ ટુકડાઓમાં વહેંચાઇને પણ વૃદ્ધિ કરતી રહે છે. ધરોના આ ગુણથી પ્રેરણા મળે છે .દૂર્વાને અમૃતા,અનંતા,ગૌરી,મહૌષધિ,શત્પર્વા ભાર્ગવી જેવા નામથી પણ ઓળખાય છે.શ્રીવિષ્ણુને તુલસી,મહાદેવજીને બિલ્વપત્ર પ્રિય છે તેમ શ્રીગણેશને પત્ર રુપે દૂર્વા પ્રિય છે.તુલસી,બિલ્વ અને દુર્વા આયુર્વેદની દ્રષ્ટિએ ઉત્તમ ઔષધી છે.

દૂર્વામા કેલ્શિયમ પોટ્શયમ,ફાઇબર,પ્રોટીન,કાર્બોહાઇડ્રેટ જેવા ગુણો છે.દૂર્વાને લીલુ લોહી કહેવાય છે કારણકે દૂર્વાનો રસ લોહીની ઉણપ દૂર કરે છે. આ ધરો અટલે કે દૂર્વા ગૌરીપુત્ર ગણેશને અતિપ્રિય છે.આ એક પ્રકારનુ ઘાસ જછે પણ ગણપતિની પૂજા એના વિના પૂર્ણ નથી થતી.દરેક કાર્યની સફળતા માટે આપણે ગણપતિ પૂજન કરીએ છીએ.ગણપતિને પ્રિય મોદક અને દૂર્વા અર્પણ કરીએ છે.

પત્રમ પુષ્પમ ફલમ તોયમ યો મેં ભક્યા પ્રયતચ્છતિ

તદહં ભક્ત્યુપ્વહતમશ્રામી પ્રયતાત્મન..

જો મને કોઇ પ્રેમ અને ભક્તિથી એક પત્ર,એક પુષ્પ,એક ફળ કે જળ અર્પણ કરશે,હું તેનો સ્વીકાર કરીશ.

એક પૌરાણિક કથા અનુસાર અનલાસુર નામનો દૈત્ય ૠષિમુનીઓ અને લોકોને જીવતા ગળી જતો હતો.દેવી,દેવતાઓ અને ૠષિમુનીઓ ભગવાનશિવજીને પ્રાથના કરવા લાગ્યાશિવજીએ કહ્યું કે અનલાસુરને ગળી જવો પડશે જે ફક્ત ગણેશજી કરી શકશે.લંબોદર છે..શિવજીની આજ્ઞાથી ગણેશજીએ અનલાસુર સાથે યુદ્ધ કર્યું.ગણેશજી આ યુદ્ધ દરમ્યાન અનલાસુરને ગળી ગયા.ગણેશજીના પેટમાં બળતરા થવા લાગી.ત્યારે મુની કશ્યપે દૂર્વાની ગાંઠ બાંધી ગણેશજીને આપી..ગણેશજીની સમસ્યા દૂર થઇ.ત્યારથી ગણેશજીને દૂર્વા ધરાવાની માન્યતા છે.

દૂર્વા ધરાવાની એક વિધી હોય છે.ગણેશજીને કંકુ,ચોખા,ધૂપ દીપ અને મોદક અર્પણ કરી એકવીસ દુર્વા ધરાવાય છે.ગણપતિના દરેક નામ સાથે બે બે દુર્વા ગણપતિને ધરાવાય છે.આ નામ છે.

ઓમ ગણાધિપાય નમ:

ઓમ ઉમાપુત્રાય નમ:

ઓમ વિધ્નનાશાય નમ:

ઓમ વિનાયકાય નમ:

ઓમ ઇંશપુત્રાય નમ:

ઓમ સર્વસિદ્ધિપ્રદાય નમ:

ઓમ એક દંતાય નમ:

ઓમ ઇભવક્ત્રાય નમ:

ઓમ મૂષકવાહનાય નમ:

ઓમ કુમારગુરવે નમ:

ત્યાર બાદ શેષ દૂર્વા ધરાવી દેવા.

દૂર્વાની નીચેનો ભાગ એક હોય છે પણ ઉપર તરફ ત્રણ ભાગમા દેખય છે.દૂર્વાના ત્રણેય ભાગમાં ગણેશજી,શિવજી અને માતા પાર્વતિનો વાસ હોય છે.

દૂર્વા કુમળા હોવા જોઇએ.જે બાલતૃણમ કહેવાય છે.ગણપતિની મૂર્તિના મુખારવિંદને છોડીને સંપૂર્ણ ગણપતિમૂર્તિને દૂર્વાથી શણગારાય છે.દૂર્વાની સુગંધ ગણપતિની મૂર્તિમાં સંગ્રહિત થાય છે.આ મૂર્તિ સમાકારિકત્વ ગ્રહણ કર્યુ એમ કહેવાય. જાગૃત મૂર્તિ કહેવાય છે.દિવસમાં ત્રણ વાર પૂજા કરી નવા તાજા દૂર્વા ધરવામાં આવે છે જેથી કરીને દૂર્વાની સુગંધ સતત ગણેશજી સમક્ષ રહે.આ રીતે નકારાત્મક ઉર્જાઓને દૂર કરાય છે.મૂર્તિમાં દેવત્વ વધે છે.ચૈતન્ય સ્તરનો લાભ થાય છે.દૂર્વામાં ગણેશતત્વને મૂર્તિમાં સ્થાપિત કરવાની ક્ષમતા વધારે હોય છે.તેથી ગણેશજીને દૂર્વા અર્પણ કરાય છે.

દૂર્વાની માંગલિક ભાવના છે.પોતે ટુકડામા વહેંચાઇને પરિવારની વૃદ્ધિ કરતા રહે છે.સુકાઇ ગયા પછી ફરી પાણી મળતા લીલાછમ થાય છે.દૂર્વાને પૂજા કરતી વખતે ફૂલ સાથે ધરાવીને એવી ભાવના કરાય છે કે ધનના અભાવે કે મંદીના કારણે કાર્ય અટકે નહીં અને ફરી ધન પ્રાપ્તિ કરીને કામકાજ અને વ્યાપારમા તેજી આવે.

દૂર્વાની ધાર્મિક માન્યતા તો છે જ પણ દૂર્વાના અનેક ઉપયોગ આપણને ફાયદાકારી છે.શીતળતા આપનાર છે.સવારે સુર્યોદય પહેલા ધાસ પર ખુલ્લા પગે ચાલવુ આંખોની જ્યોતિ વધારે છે,દિવસ દરમ્યાન તાજગી બક્ષે છે.માનસિક તણાવ દૂર થાય છે.ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે ઔષધી રુપ છે.કબજીયાત.માથાનો દુ:ખાવો,મોઢામા પડતા છાલા જે પિત્તની બીમારીઓ છે.આ તકલીફોમા દૂર્વાનો રસ ફાયદો કરે છે.

દૂર્વા મંગળકારી ,પાપનાશક અને અમૂલ્ય વનસ્પતિ છે.

Author: સત્વ

Avid reader on varied subjects starting from Religion, Spirituality to Politics and Finance market too.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s