માદુર્ગાના નવ આધ્યત્મિક સ્વરુપ અને સ્ત્રીનુ જીવનચક્ર

ભારતીય સમાજમા નવરાત્રી દેશના દરેક રાજ્યોમા પરંપરાગત રીતે ઉજવાય છે.આ નવરાત્રી એટલે નવરાત.આ નવ દિવસોમા શક્તિપૂજા નવ સ્વરુપોની થાય છે.દસમો દિવસ વિજયનો દિવસ વિજ્યાદશમી,દશેરા તરીકે ભારતભરમાં ઉલ્લાસથી ઉજવાય છે.પિતૃપ્રધાન ગણાતા ભારતીય સમાજમાં આ તહેવાર સ્ત્રી શક્તિની આરધાના કરવાનું મહત્વ બતાવે છે.આમ તો વરસમા ચાર નવરાત્રી હોય છે, દિવાળી પછી મહામહીનામા માહી નવરાત્રી હોય છે.જે ગુપ્ત નવરાત્રી કહેવાય છે.

ચૈત્રી જે વસંતૠતુમા ઉજવાય છે.પ્રથમ દિવસે ગુડીપડવો અને નવમે દિવસે રામજન્મ રામનવમીના ઉત્સવ ઉજવાય છે.જે સમગ્ર ભારતમા ધામધૂમથી ઉજવાય છે.બીજી નવરાત્રી અષાઢ મહીનામા ગુપ્ત નવરાત્રી હોય છે.જે ગાયત્રી ઉપાસકો માટૈ મહત્વની હોય છે.શાકંભરી નવરાત્રી પણ કહેવાય છે.

શરદ એટલેકે આસોનવરાત્રી ખૂબ જ મહત્વની મહાનવરાત્રી છે.આ નવરાત્રી દરમ્યાન શક્તિના નવસ્વરુપોની પૂજા થાય છે.નવે નવ સ્વરુપ ચેતનાના સ્વરુપનુ છે. નવરાત્રીના નવ દિવસોમાંપાર્વતી,લક્ષ્મી અને સરસ્વતીના નવ સ્વરુપોની પૂજા થાય છે જે નવદુર્ગાના નવ સ્વરુપ છે.

નવરાત્રીના પ્રથમ દિવસેમાતાજીનું શૈલપુત્રી સ્વરુપ હોય છે.પર્વતની પુત્રી. શૈલપુત્રી એટલે કૈલાશ પર્વતની પુત્રી. ચેતનાનુ સર્વોચ્ચતમ સ્થાન.યોગીજન ચિત્તને મુલાધાર ચ્રકમા સ્થિત કરી આરાધના કરેછે.

બીજા દિવસે માતાજીનુ બ્રહ્મચારિણી સ્વરુપ હોયછે.બ્રહ્મ એટલે જે આદિ અને અંત નથી.સર્વ વ્યાપ્ત છે.સર્વ શ્રેષ્ઠ છે.માદુર્ગાનુ શાંતિપૂર્ણ સ્વરુપ.યોગીજન સ્વાદ્યિષ્ઠાનચર્કમા ચિત્ત સ્થિત કરી આરાધના કરે છે. માતાજીના ચરણોમાં મન એકાગ્ર કરે છે.બ્રહ્મ એટલે તપસ્યા અને ચારિણી એટલે આચરણ કરનારી.તપનુઆચરણકરનારી..ભગવાનશિવને પ્રાપ્ત કરવા તપ કર્યું હતુ. સાધક કુંડલિની શક્તિ જાગૃત કરવા સાધના કરે છે.

ત્રીજાદિવસે માતાજીનુ ચંદ્રઘંટાસ્વરુપ હોય છે.માતાનુ સ્વરુપ ઉગ્ર છે.ચંદ્રઘંટા એટલે ચંદ્ર જેઆપણા મનનુ પ્રતિક છે.આપણી સતત બદલાતી ભાવનાઓ અને વિચારધારાનુ પ્રતિક છે.ભાવના અને વિચારોમાં પણ ચેતના હોય છે.ઘંટા એટલે કે ઘંટ.ચઢાવ ઉતાર અનુભવતુ મન જ્યારે એકાગ્ર થઇ આરાધના કરે છ ત્યારે દૈવીય શક્તિ પ્રાપ્ત કરે છે. આ દિવસે યોગીજનનુ ચિત્ત મણીપૂર ચક્રમા સ્થિત હોય છે. માચંદ્રઘંટાની કૃપાથી અલૌકિક દર્શન થાય છે.દિવ્ય સુગંધોનો અનુભવ થાય છે અને દિવ્ય ધ્વનિયો સંભળાય છે.આ સમય સાધક માટે સાવધાનીનો હોય છે..

ચોથા દિવસે માતાજીનુ કુષ્માંડાનુ સ્વરુપ હોય છે.માતાજીનુ સ્વરુપ ખુશીનુ છે.કુષ્માંડનો અર્થ આમ તો શાકભાજીમા વપરાતુ કોળુ એવો થાય છે.મા કુષ્માંડા સુર્યલોકમાં વાસ કરેશછે.બ્રહ્માંડને ઉત્પન્ન કરવાનુ કારણ હોવાથી કુષ્માંડ નામ છે.સંપૂર્ણ સૃષ્ટિ એક ઉર્જાનો ગોળો છે જે ઉર્જા સૂક્ષ્મ છે અને વિશાળ પણ છે.આ સર્વ વ્યાપી ચેતનાનો અનુભવ કરાવનારી મા કુષ્માંડા છે. આ દિવસે સાધકનુ ચિત્ત અનાહતચક્રમા સ્થિત હોય છે.રોગ અને કષ્ટમાંથી મુક્તિ પામે છે

પાંચમાદિવસે માતાજીનુ સ્કંદમાતા સ્વરુપ હોય છે.આર્શીવાદ સ્વરુપ છે.સાધકનુ ચિત્ત વિશુદ્ધ ચક્રમા સ્થિત હોય છે.મોક્ષના દરવાજા ઉધાડનારી છે.સ્કંદમાતા જ્ઞાનની દેવી છે.ભગવાન કાર્તિકેયનું નામ પણ સ્કંદ છે.સ્કંદમાતા વ્યવહારિક જ્ઞાન અને સાથે સાથે ક્રિયા શક્તિ આપે છે.ક્રિયા કરવાથી જ જ્ઞાન ઉપજે છે અને જ્ઞાન હોય તો જ ક્રિયા કરવાની શક્તિ મળે છે.

છઠ્ઠા દિવસે માતાજીનુ કાત્યાયની સ્વરુપ હોય છે.માદુર્ગાની દીકરી સમાન સ્વરુપ છે.આ દિવસે સાધકનુ ચિત્ત આજ્ઞા ચક્રમા હોયછે.સૂક્ષ્મ,અર્દશ્ય,અવ્યક્ત જગતની સત્તા મા કાત્યયાની પાસે છે.કાત્યાયનૠષિના ઘરે જન્મ હોવાથી કાત્યાયની કહેવાય છે.ગોપીઓએ કૃષ્ણની પ્રાપ્તિ માટે કાત્યાયની પૂજન કર્યુ હતુ.કુંવારી કન્યાઓ આ વ્રત કરે છે.વ્રજમંડલની અધિષ્ઠાત્રી દેવી છે.મા કાત્યયાની નકારાત્મકતાનો વિનાશ કરે છે.સકારાત્મક ઉર્જાનો સંચાર કરે છે.

સાતમા દિવસે માતાજીનુ કાલરાત્રી સ્વરુપ હોય છે.ભયંકર સ્વરુપા છે.આ દીવસે સાધકનુ ચિત્ત સહસ્ત્રાચક્રમા સ્થિત હોય છે એટલે ભાનુ ચક્ર કપાળની વચ્ચે.ભાનુ ચક્ર જાગૃત થવાથી સિદ્ધિઓ આપમેળે જ પ્રાપ્ત થાય છે.

બ્રહ્માંડની સમસ્ત સિદ્ધિયોનો અનુભવ થાય છે.માતાજીનુ કાલરાત્રી સ્વરુપ ઉગ્ર છે.સંપૂર્ણ સૃષ્ટિમા સૌથી વધુ ભયાવહ સ્વરુપ છે પણ માતૃત્વને સમર્પિત છે.જ્ઞાન અને વૈરાગ્ય પ્રદાન કરે છે.અંધકારમય સ્થિતિયોંનો વિનાશ કરનારી શક્તિ છે.માતાજીના ત્રણ નેત્રો છે. કેશ ખુલ્લા છે અને ગર્દભ પર સવાર છે.રુપે કાળા છે પણ શુભ ફળ આપે છે.

આઠમા દિવસે માતાજીનુ મહાગૌરી સ્વરુપ હોય છે.માપાર્વતી અને પવિત્રતા સ્વરુપ છે.મહાગૌરી સૌન્દર્યથી ભરપૂર છે.કરુણામયી છે.અલૌકિક રુપ છે.મહાગૌરીની અનુભૂતિ માતાજીનુ ધ્યાન કરવાથી થાય છે.હાથમા ડમરુ કરે છે એટલે શિવનુ પ્રતિક છે.મા નુ સ્વરુપ જ્ઞાની છે.આ દિવસે યોગીજનનુ ચિત્ત સોમચક્ર એટલે કે ઉધ્વ લલાટ પર સ્થિર હોય છે.માતાજીની આરાધનાથી અસંભવ કાર્યને સંભવ કરી શકાય છે.

નવમા દિવસે માતાજીનુ સિદ્ધીદાત્રી સ્વરુપ હોય છે.સરસ્વતીનુ સ્વરુપ છે .વિદ્યાર્થિઓઓ માટે બહુ લાભકારી છે.સિદ્ધીનો અર્થ સંપૂર્ણતા.માતાજી પાસે અણિમા,મહિમા,પ્રાપ્તિ,પ્રકામ્ય,ગરિમા,લધિમા,ઇઁશિત્વ,વશિત્વ એમ આઠ સિદ્ધીઓ છે.સિદ્ધદાત્રી ભૌતિક જગતમાં આગળ વધવા આર્શીવાદ આપે છે એટલે મનોકામના પૂર્ણ કરનારી છે. આ દિવસે સાધકનુ ચિત્ત નિર્વાણ ચક્રમા એટલે કે કપાળની મધ્યમાં સ્થિત હોય છે.

નવરાત્રીના નવે નવ દિવસ શ્રદ્ધાપૂર્વક માતાજીનુ ધ્યાન ધરવાથી સિદ્ધદાત્રી આઠ સિદ્ધી આપે છે.ભગવાન શિવે તપસ્યા કરીને અષ્ટસિદ્ધી માતાજી પાસેથી પ્રાપ્ત કરી હતી.શિવજી સિદ્ધદાત્રીને કારણે અર્ધ્દનારીશ્વર કહેવાયા.

હનુમાનચાલીસામા “અષ્ટસિદ્ધી નૌ નિધી કે દાતા,અસ બર જાનકી માતા.”

હનુમાનજીને અષ્ટસિદ્ધી દુર્ગાસ્વરુપ માતા જાનકીએ આપી છે.

નવદુર્ગા નવ સ્વરુપ સ્ત્રીના જીવનચક્નુ દર્શન કરાવે છે

કન્યાજન્મ શૈલપુત્રી સ્વરુપ છે. સ્ત્રીની કુમારી અવસ્થા બ્રહ્મચારિણી સ્વરુપ છે.વિવાહ ન થાય ત્યાં સુધી ચંદ્ર સમાન નિર્મલ હોય છે જે ચંદ્રઘંટા સ્વરુપ છે.ગર્ભધારણ કરી નવા જીવને જન્મ આપે ત્યારે કૂષ્માંડા સ્વરુપ છે.સંતાનને જન્મ આપ્યા પછી સ્કંમાતા સ્વરુપ છે.સંયમ અને સાધના રુપે કાત્યાયની સ્વરુપ છે. પતિની રક્ષા કરનારી કાલરાત્રી સ્વરુપ છે.કુટુંબ સંભાળનારી મહાગૌરી સ્વરુપ છે.ધરતી છોડીને સ્વર્ગ પ્રયાણ કરતા પહેલાં પોતાના સંતાનને સર્વ સિદ્ધિ સુખ સંપદાના આર્શીવાદ આપે છે તે સિદ્ધિદાત્રી સ્વરુપ છે.

Author: સત્વ

Avid reader on varied subjects starting from Religion, Spirituality to Politics and Finance market too.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s